(احتمالاً نزديك به تاريخ اخير، يعني حدود 1204؟)، در كانتمپره نزديك كامبري برآمد، در ليژ تحصيل كرد، در 1232، وارد فرقهٴ دومينيكي شد، در 1238، در پاريس بود؛ معاون كليساي لوون1 در 1246 و احتمالاً در حدود 1271 ـ 1280، در لوون درگذشت. ممكن است وي از برخي درسهاي آلبرت كبير استفاده كرده باشد، ولي مشكل بتوان او را شاگرد آلبرت ناميد. دو تأليف مهمش عبارت است از: 1) يك
دايرةالمعارف علمي عاميانه2 كه براي تأليف آن پانزده سال مطالعه كرد و در اثناي سالهاي 1228 و 1244، آن را به اتمام رساند؛ 2) مجموعهاي از حكايتهاي بيهوده براي تهذيب اخلاق كشيشان، به نام
فوايد زنبور عسل3، كه آن را در اواخر عمر نوشته است.
جالب است در نظر داشته باشيم كه توماس كانتمپري دومينيكي و بارتولوميوي انگليسي فرانسيسي هر دو در زمان واحد به كارهاي مشابهي مشغول بودند:
خواص اشيا در حدود 1230 ـ 1240، تأليف شد؛ و ماهيت اشيا در حدود 1228 ـ 1244. هر دو كتاب داراي جنبهٴ دايرةالمعارفي بود و هر دو در نوزده باب، ولي از جهات ديگر تفاوت زيادي داشتند، و به احتمال زياد مستقل از يكديگر بودند. اگر از روي نسخههاي خطي قضاوت كنيم، هر دو كتاب به يك اندازه رواج يافتند (اگر اين را در نظر بگيريم كه بسياري از نسخههاي كتاب توماس فاقد نام اوست)، ولي از نظر نسخههاي چاپي محبوبيت بارتولوميو خيلي بيشتر بود. البته كتاب توماس تاكنون كاملاً چاپ نشده است.
مهمترين مراجع مورد استناد توماس عبارتاند از: ارسطو، پليني، سولينوس، آمبروز، باسيل، ايزيدور، آدلارد باثي (كه از او نام نبرده است)، جيمز ويتري، دو كتاب گمشده4 كه از همان عصر، يا به هر حال متأخر بودند، و تعدادي ديگر كه هماكنون ذكر ميشوند. تقسيمات دايرةالمعارف بدين شرح است: 1) بدن انسان، كالبدشناسي، فيزيولوژي، زنان و زايمان؛ با اقتباس از جالينوس، كلئوپاترا، ابن سينا، ويليام كونكزي؛ 2) روح، بيشتر به شيوهٴ اوگوستيني؛ 3) نژادهاي عجيب انسان، دوجنسيها، مرتاضان، برهمنان، و غيره. (نوعي رسالهٴ انسانشناسي)؛
4) چهارپايان؛ 5) پرندگان؛ 6) هيولاي دريايي، شامل شرحي دربارهٴ شاهماهي؛ 7) ماهيها؛ 8) مارها؛ 9) ((كرمها)) شامل دوزيستان، زالوها، لاكپشتان، و غيره (اين 6 كتاب جانورشناسي از 4 تا
9 شامل بيش از نصف كتاب است)؛ 10) درختان معمولي؛ 11) درختان و گياهان معطر و طبي؛
12) علفها (مهمترين مرجع مورد استناد در اينجا ماتايوس پلاتياريوس است)؛ 13) چشمهها و رودها؛ 14) سنگهاي قيمتي (بيشتر اقتباس از ماربود)، شامل توصيف يك قطبنماي